TÃŒM HIỂU VISA KỸ NÄ‚NG ÄẶC ÄỊNH TẠI NHẬT BẢN
​Theo thông tin từ Cục quản lý lao động ngoà i nước – Bá»™ LÄTBXH, ngà y 01/07/2019,  Bá»™ trưởng Bá»™ Tư pháp Nháºt Bản Yamashi Takashi và Bá»™ trưởng Bá»™ LÄTBXH Việt Nam Äà o Ngá»c Dung đã cùng trao Bản ghi nhá»› hợp tác (MOC) vá» khung pháp lý cÆ¡ bản để triển khai chương trình “Lao động kỹ năng đặc địnhâ€. Äây là bản thá»a thuáºn đầu tiên giữa Việt Nam – Nháºt Bản vá» việc đưa ngưá»i lao động đến Nháºt Bản theo loại hình Visa má»›i – Visa kỹ năng đặc định.
I. Visa kỹ năng đặc định là gì ?
Visa kỹ năng đặc định hay còn gá»i là Tokutei Ginou là loại Visa má»›i dà nh cho lao động ngưá»i nước ngoà i là m việc tại Nháºt Bản. Khi được cấp Visa nà y, ngưá»i lao động có cÆ¡ há»™i được là m việc dà i hạn tại Nháºt vá»›i mức thu nháºp hấp dẫn cùng nhiá»u chế độ đãi ngá»™ tốt. Tuy nhiên, yêu cầu vá» trình độ chuyên môn khi xin xét duyệt loại Visa Tokutei Ginou cÅ©ng cao hÆ¡n.
II. Äối tượng tham gia chương trình lao động kỹ năng đặc định
Theo quy định cá»§a bản ghi nhá»› hợp tác (MOC), phÃa Nháºt Bản chỉ tiếp nháºn lao động “kỹ năng đặc định†ngưá»i Việt sau khi NLÄ Ä‘Ã£ thá»±c hiện đầy đủ các thá»§ tục cần thiết theo quy định pháp luáºt Việt Nam. Äồng thá»i có tên trong “Danh sách xác nháºn†được cấp bởi Bá»™ LÄTBXH Việt Nam, gồm:
1. Những lao động được phái cá» bởi các tổ chức, doanh nghiệp được Bá»™ LÄTBXH Việt Nam cho phép đưa lao động kỹ năng đặc định Ä‘i là m việc tại Nháºt Bản.
2. Những công dân Việt Nam Ä‘ang cư trú ở Nháºt Bản đã được cÆ¡ quan tiếp nháºn lao động tuyển dụng trá»±c tiếp, bao gồm các đối tượng sau:
+ Những ngưá»i được miá»…n các kỳ kiểm tra và thi, gồm Thá»±c táºp sinh kỹ năng đã hoà n thà nh chương trình thá»±c táºp sinh kỹ năng Nháºt Bản số 2 hoặc số 3.
+ Du há»c sinh đã tốt nghiệp Ãt nhất khóa há»c 2 năm cá»§a các trưá»ng ở Nháºt Bản và thi đỗ các kỳ kiểm tra kỹ năng nghá» và tiếng Nháºt.
III. Phân loại Visa kỹ năng đặc định Nháºt Bản
1. Visa kỹ năng đặc định loại 1 (特定技能1å·)
a. Những ngà nh nghỠđược tiếp nháºn theo dạng Visa kỹ năng đặc định loại 1
Hiện tại, chỉ có 14 ngà nh nghỠđược phép quay lại Nháºt và được xét tư cách lưu trú kỹ năng đặc định số I. Bao gồm những ngà nh nghá» dưới đây:
1. Xây dá»±ng (å»ºè¨æ¥)
2. Ngà nh Ä‘iện – Ä‘iện tá» (é›»æ°—é›»åæƒ…å ±é–¢é€£ç”£æ¥)
3. Ngà nh đóng tà u, hà ng hải (é€ èˆ¹ãƒ»èˆ¶ç”¨å·¥æ¥)
4.  Nông nghiệp (è¾²æ¥)
5. Ngà nh hà ng không (航空æ¥)
6. Ngà nh công nghiệp váºt liệu (ç´ å½¢æç”£æ¥)
7. Ngư nghiệp (æ¼æ¥)
8. Ngà nh dịch vụ ăn uống (外食æ¥)
9.  Vệ sinh các toà nhà (ビルクリーニング)
10. Ngà nh chế tạo máy (ç”£æ¥æ©Ÿæ¢°è£½é€ æ¥)
11. Ngà nh khách sạn (宿泊æ¥)
12. Ngà nh bảo dưỡng, sá»a chữa oto (自動車整備æ¥Â )
13. Ngà nh công nghiệp sản xuất thá»±c phẩm và đồ uống (飲食料å“è£½é€ æ¥)
14. Ngà nh há»™ lý (介è·)
Những ngà nh nghỠđược tiếp nháºn theo dạng Visa kỹ năng đặc định loại 1 được quy định tại Pháp lệnh cá»§a Bá»™ pháp vụ. Vì váºy, khi mở rá»™ng hoặc bổ sung thêm ngà nh nghá» thì chỉ cần bổ sung qua Pháp lệnh mà không cần phải sá»a Luáºt.
b. Äiá»u kiện xin Visa kỹ năng đặc định Nháºt Bản loại 1
Tùy và o từng đối tượng lao động xét tư cách lưu trú kỹ năng đặc định loại 1 sẽ có những yêu cầu khác nhau:
  Thá»±c táºp sinh kỹ năng đã hoà n thà nh chương trình thá»±c táºp sinh kỹ năng Nháºt Bản số 2
+ Tối thiểu phải đáp ứng được má»™t trong 2 tiêu chà sau: Chứng chỉ chứng nháºn đỗ kỳ thi chuyển giai Ä‘oạn 3  hoặc Chứng nháºn hoà n thà nh thá»±c táºp do Công ty tiếp nháºn cấp.
+ Yêu cầu thi tiếng Nháºt: được miá»…n
+ Yêu cầu thi tay nghá»:
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại theo tư cách kỹ năng đặc định đúng ngà nh nghá» cÅ© thì sẽ được miá»…n không phải thi tay nghá» .
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại ngà nh nghá» khác thì sẽ phải thi tay nghá».Và dụ: TTS ngà nh cÆ¡ khà muốn quay lại theo tư cách kỹ năng đặc định chuyên ngà nh cÆ¡ khà sẽ được miá»…n thi tay nghá». Nhưng TTS ngà nh cÆ¡ khà muốn quay lại theo ngà nh chế biến thá»±c phẩm thì phải thi kỳ thi kỹ năng chế biến thá»±c phẩm.
+ Không thuá»™c diện bị cấm nháºp cảnh và o Nháºt do vi phạm pháp luáºt Nháºt Bản trong quá trình sinh sống và là m việc ở Nháºt.
Lưu ý: Äối vá»›i thá»±c táºp sinh chưa tham gia kỳ thi chuyển giai Ä‘oạn thì phải có bảng đánh giá nháºn xét do xà nghiệp hoặc nghiệp Ä‘oà n đóng dấu xác nháºn.
 Thá»±c táºp sinh đã hoà n thà nh chương trình thá»±c táºp sinh kỹ năng Nháºt Bản số 3
+ Yêu cầu thi tiếng Nháºt: được miá»…n
+ Yêu cầu thi tay nghá»:
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại theo tư cách kỹ năng đặc định đúng ngà nh nghá» cÅ© thì sẽ được miá»…n không phải thi tay nghá» .
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại ngà nh nghá» khác thì sẽ phải thi tay nghá».
+ Không thuá»™c diện bị cấm nháºp cảnh và o Nháºt do vi phạm pháp luáºt Nháºt Bản trong quá trình sinh sống và là m việc ở Nháºt
 Thá»±c táºp sinh Ä‘i xuất khẩu lao động Nháºt Bản ngà nh xây dá»±ng
+ Yêu cầu thi tiếng Nháºt: được miá»…n
+ Yêu cầu thi tay nghá»:
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại theo tư cách kỹ năng đặc định đúng ngà nh nghá» xây dá»±ng thì sẽ được miá»…n không phải thi tay nghá» .
- Äối vá»›i thá»±c táºp sinh quay lại ngà nh nghá» khác thì sẽ phải thi tay nghá».
+ Không thuá»™c diện bị cấm nháºp cảnh và o Nháºt do vi phạm pháp luáºt Nháºt Bản trong quá trình sinh sống và là m việc ở Nháºt
 Lao động phổ thông
– Äá»™ tuổi: đủ 18 tuổi trở lên
– Thi đỗ kỳ thì kỹ năng tay nghá»
– Thi đỗ kỳ thi tiếng Nháºt cấp độ N4 trở lên
– Äá»§ tiêu chuẩn Ä‘iá»u kiện sức khá»e Ä‘i xuất khẩu Nháºt Bản
– ……
c. Quyá»n lợi cá»§a NLÄ khi được cấp Visa Tokutei Ginou số 1Â
Khi được cấp Visa kỹ năng đặc định loại 1, ngưá»i lao động sẽ được hưởng những quyá»n lợi sau:
+ ÄÆ°á»£c hưởng mức lương cao hÆ¡n mức lương tối thiểu cá»§a ngưá»i Nháºt
+ Thá»i hạn Visa tối Ä‘a lưu trú tại Nháºt là 05 năm
+ Và những quyá»n lợi khác theo quy định cá»§a pháp luáºt Nháºt Bản
2. Visa kỹ năng đặc định loại 2 (特定技能2å·)
a. Những ngà nh nghỠđược tiếp nháºn theo dạng Visa kỹ năng đặc định loại 2
Hiện tại, chỉ có 2 ngà nh nghỠđược xét tư cách lưu trú kỹ năng đặc định loại II. Äó là :
+ Ngà nh Xây dựng
+ Ngà nh đóng tà u, hà ng hải
b. Äiá»u kiện cấp Visa kỹ năng đặc định Nháºt Bản số 2
– Có kỹ năng tay nghá» cao
– Thi đỗ kỳ thi được Bá»™ pháp vụ quy định
c. Quyá»n lợi cá»§a NLÄ khi được cấp Visa kỹ năng đặc định loại 2
Ngưá»i lao động được cấp Visa kỹ năng đặc định Nháºt Bản loại II sẽ được hưởng những quyá»n lợi nêu dưới đây:
+ ÄÆ°á»£c hưởng mức lương cao hÆ¡n mức lương tối thiểu cá»§a ngưá»i Nháºt
+ Thá»i hạn Visa lưu trú tại Nháºt là 05 năm và không giá»›i hạn số lần gia hạn
+ Có cÆ¡ há»™i xin Visa vÄ©nh trú tại Nháºt
+ ÄÆ°á»£c bảo lãnh ngưá»i thân qua Nháºt sinh sống và là m việc
Lưu ý: Äối vá»›i lao động được cấp Visa kỹ năng đặc định ở Nháºt số 1, sau khi hết hạn hợp đồng không thuá»™c ngà nh nghá» hoặc không đủ Ä‘iá»u kiện xin Visa kỹ năng đặc định số 2 thì sẽ buá»™c phải vá» nước.
III. So sánh sự khác nhau giữa Visa kỹ năng đặc định loại 1 và loại 2
Sự khác nhau giữa Visa Tokutei Ginou loại 1 và loại 2 gồm:
– Visa kỹ năng đặc định loại 1: thá»i hạn lưu trú tại Nháºt tối Ä‘a là 5 năm. Không được bảo lãnh ngưá»i thân qua Nháºt.
– Visa kỹ năng đặc định loại 2: thá»i hạn lưu trú tại Nháºt là 5 năm và có cÆ¡ há»™i cấp Visa vÄ©nh trú tại Nháºt. ÄÆ°á»£c phép bảo lãnh ngưá»i thân sang Nháºt. Äối tượng được bảo lãnh là vợ/chồng và con cái.
IV. ÄÆ¡n vị triển khai chương trình Visa lao động kỹ năng đặc định
Theo chá»§ trương cá»§a bản ghi nhá»› (MOC) giữa ChÃnh phá»§ Việt Nam và Nháºt Bản ký kết ngà y 01/07/2019, chương trình Visa lao động kỹ năng đặc định sẽ phải qua công ty phái cá». Dá»± kiến JVNET là 1 trong những doanh nghiệp xuất khẩu lao động đầu tiên sẽ triển khai thá»±c hiện chương trình Visa đặc định ngay sau khi có các văn bản hướng dẫn cá»§a CÆ¡ quan quản lý Nhà nước .
Những lý do nên đăng ký tham gia chương trình Visa lao động kỹ năng đặc định tại Công ty xuất khẩu lao động uy tÃn JVNET:
+ JVNET là Công ty XKLÄ uy tÃn được Bá»™ LÄTBXH cấp giấy phép hoạt động
+ Chi phà tham gia chương trình hợp lý
+ Hồ sơ thủ tục minh bạch, rõ rà ng
+ Luôn có chÃnh sách há»— trợ cho NLÄ khi Ä‘i XKLÄ và sau khi vá» nước
+  ….
V. Visa thá»±c táºp sinh kỹ năng đặc định khác biệt thế nà o vá»›i visa TTS kỹ năngÂ
1. Khác nhau vá» mục Ä‘Ãch
Mục Ä‘Ãch chÃnh cá»§a visa thá»±c táºp sinh kỹ năng là các TTS sẽ sang Nháºt là m việc vá»›i mục Ä‘Ãch là há»c há»i các kỹ thuáºt tiên tiến cá»§a Nháºt. Sau đó Ä‘em vá» Việt Nam để áp dụng để giúp phát triển ná»n kinh tế.
Tuy nhiên, trong thá»±c tế, nếu nhìn và o thống kê cá»§a tổ chức JITCO thì gần 66% các doanh nghiệp tiếp nháºn thá»±c táºp sinh nước ngoà i là những công ty quy mô nhá» nên trên thá»±c tế, chế độ thá»±c táºp sinh Nháºt Bản Ä‘ang được sá» dụng để giải quyết nhu cầu thiếu lao động nhiá»u hÆ¡n so vá»›i ý nghÄ©a ban đầu cá»§a chúng.
Ngược lại, visa thá»±c táºp sinh kỹ năng đặc định có mục Ä‘Ãch ban đầu hết sức rõ rà ng, đó là giải quyết nhu cầu thiếu hụt lao động tại Nháºt Bản.
2. Quốc tịch của lao động
Hiện nay, chÃnh phá»§ Nháºt Bản má»›i chỉ tiếp nháºn TTS kỹ năng từ 15 nước có ký hiệp định vá»›i Nháºt. Bao gồm các nước: Ấn Äá»™, Indonesia, Uzebekistan, Campuchia, Srilanka, Thái Lan, Trung Quốc, Nepal, Bangladesh, Philipin, Peru, Myanmar, Mông Cổ, Là o, Việt Nam.
Trong đó, visa thá»±c táºp sinh kỹ năng đặc định thì các công ty có thể tiếp nháºn lao động bất cứ nước nà o. Tuy nhiên, để được cấp visa kỹ năng đặc định loại 1 thì ngưá»i lao động cần vượt qua kỳ thi sát hạch tay nghá» và trình độ tiếng Nháºt căn bản do cÆ¡ quan chÃnh phá»§ Nháºt Bản quy định. Và hiện nay, kỳ thi nà y má»›i được lên kế hoạch tổ chức tại 8 nước là : Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Myanmar, Campuchia và 2 nước nữa. ChÃnh vì váºy, thá»i gian đầu có lẽ chá»§ yếu lao động đến Nháºt theo visa kỹ năng đặc định sẽ từ 8 nước kể trên.
3. Các bên có liên quan
Do visa kỹ năng đặc định là visa lao động, chÃnh vì thế các bên liên quan chỉ bao gồm 2 bên là ngưá»i lao động và công ty tiếp nháºn, có ký kết vá»›i nhau thông qua hợp đồng lao động.
Trong khi đó, visa thá»±c táºp sinh thì khá phức tạp vá»›i số bên tham gia gồm 5 bên. Bao gồm: nghiệp Ä‘oà n tại Nháºt, xà nghiệp tiếp nháºn thá»±c táºp sinh tại Nháºt, công ty môi giá»›i XKLÄ tại Việt Nam, ngưá»i lao động, cÆ¡ quan há»— trợ thá»±c táºp kỹ năng.
VI. Giải đáp tất cả thắc mắc liên quan đến Visa Tokutei Ginou (kỹ năng đặc định)
1. Thá»±c táºp sinh vá» nước trước hạn có đủ Ä‘iá»u kiện xin Visa kỹ năng đặc biệt ?
Äối vá»›i thá»±c táºp sinh vá» nước trước hạn (không phải lá»—i cá»§a ngưá»i lao động) thì vẫn đủ Ä‘iá»u kiện xin Visa kỹ năng đặc định. Khi đáp ứng các yêu cầu dưới đây:
+ Hoà n thà nh từ 80% thá»i gian chương trình thá»±c táºp kỹ năng Nháºt Bản 3 năm
+ Không thuá»™c diện bị cấm nháºp cảnh và o Nháºt do vi phạm pháp luáºt Nháºt Bản trong quá trình sinh sống và là m việc ở Nháºt.
2. Du há»c sinh Việt Nam ở Nháºt Bản có được tham gia chương trình lao động kỹ năng đặc định ?
Nếu du há»c sinh ở Nháºt Bản hoà n thà nh chương trình há»c tại trưá»ng tiếng Nháºt và thi đỗ  kỳ thi kỹ năng nghá» thì có thể chuyển đổi Visa du há»c sang Visa kỹ năng đặc định. Tuy nhiên, phÃa Nháºt Bản sẽ kiểm tra chặt chẽ cÆ¡ sở đà o tạo nhằm ngăn chặn việc lợi dụng chương trình du há»c để sang Nháºt là m việc.
Äối vá»›i những du há»c sinh bá» há»c hoặc bị Ä‘uổi há»c sẽ không đủ Ä‘iá»u kiện xin xét chuyển đổi sang Visa kỹ năng đặc định.
3. Có thể chuyển đổi visa thá»±c táºp sinh sang visa kỹ năng đặc định Nháºt Bản được không?
Visa kỹ năng đặc định loại 1 vốn không liên quan đến chương trình thá»±c táºp sinh kỹ năng, nên chỉ cần lao động thá»a mãn 2 Ä‘iá»u kiện dưới đây thì dù có từng Ä‘i Nháºt dưới dạng thá»±c táºp sinh hay không cÅ©ng Ä‘á»u có thể sang Nháºt dưới visa kỹ năng đặc định.
Thi đỗ kỳ thi tiếng Nháºt
Thi đỗ kỳ thi kiểm tra kiến thức, kinh nghiệm được quy định
Tổng kết:
Như váºy, khi ChÃnh phá»§ Nháºt Bản tiếp nháºn lao động kỹ năng đặc định đã mở ra cÆ¡ há»™i ngưá»i lao động nước ngoà i sang Nháºt là m việc. Äồng thá»i, tạo Ä‘iá»u kiện cho thá»±c táºp sinh tiếp tục là m việc tại Nháºt Bản vá»›i mức lương cao và chế độ đãi ngá»™ hấp dẫn hÆ¡n.